EPİAŞ Ön Uzlaştırma Çalıştayı

Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.’nin (EPİAŞ) 16.11.2015 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirdiği Ön Uzlaştırma Çalıştayına Kurum olarak katılım sağlanmıştır. Söz konusu Çalıştay’da dile getirilen birtakım hususlara aşağıda yer verilmektedir.

EPİAŞ’ın kuruluşuna kadar serbest tüketiciler ile tedarikçiler arasındaki elektrik tedariki ve bu tedarike bağlı finansal işlemler Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) bünyesinde bulunan Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi (PMUM) üzerinden uzlaştırılmaktaydı. EPİAŞ’ın kurulması ile birlikte, uzlaştırmaları gerçekleştiren PMUM’un yürüttüğü faaliyetlerin EPİAŞ bünyesinde yürütülmesi gündeme gelmiştir.

Uzlaştırma kavramı, gün öncesi piyasası, dengeleme güç piyasası ve enerji dengesizliğinden doğan alacak ve borç miktarlarının hesaplanması sürecini kapsamaktadır1. Piyasa işletmecisi olan EPİAŞ’ın, uzlaştırma faaliyeti nedeniyle herhangi bir şekilde kar veya zarar etmemesi gerekmektedir.

Hali hazırda mevcut uzlaştırma işlemlerinin gerçekleştirilme noktasında yetersizliklerle karşılaşıldığı düşünüldüğünde, serbest tüketici limitinin sıfırlandığı2 bir ortamda EPİAŞ’ın milyonlarca işlemle ilgilenmesi zor gözükmektedir. Uzlaştırma sürecinde yaşanacak olası aksaklık ve eksiklikler hem alacaklı olan tedarikçilerin alacaklarını geç ve/veya eksik tahsil etmesine hem de tüketiciler dahil tüm piyasa katılımcılarının uzlaştırma3 sürecinde oluşan zarara ortak olması sonucu zarar görmesine neden olmaktadır.

Yukarıda yer verilen sebeple bağlantılı olarak, uzlaştırma sürecinde EPİAŞ’ın yükünü azaltması öngörülen ve Kurumumuzca katınılan Çalıştay’ın konusunu da oluşturan, ön uzlaştırma kavramı geliştirilmiştir. Ön uzlaştırma çerçevesinde, hayata geçirilmesi planlanan ilk husus, hali hazırda sahip olunan veri tabanının4 düzenlenmesi ve serbest tüketici sayısının artmasına paralel olarak genişletilmesidir. Bu noktada, önceden veri tabanında kalmış olan mükerrer ve pasif kayıtların temizlenmesi ve yeni tüketicilerin kayıtlarının düzgün bir şekilde yapılması işlemlerinin elektrik dağıtım şirketleri tarafından yapılması ve elde edilen nihai verilerin EPİAŞ tarafından tutulacak veri tabanına eklenmesi öngörülmektedir.

Ön uzlaştırma çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek bir diğer husus ise, sayaç kavramından farklı olan bir ölçüm noktası kavramı getirilmesi5 ve tüm piyasa katılımcılarının aynı dili konuşmasını sağlayacak yeni bir tekil kodun oluşturulmasıdır.

Getirilmeye çalışılan ön uzlaştırma ile temizlenecek ve genişleyecek olan veri tabanının yapısı tedarikçi değiştirme sürecinin basitleşmesini, piyasaya yönelik analizlerin daha kolay yapılmasını ve EPİAŞ’ın karşılaşması muhtemel yükün azalmasını sağlaması beklenmektedir. Bu hedeflerin gerçekleşmesi bakımından dağıtım şirketlerinin bilgi-işlem altyapılarını ve bu altyapı ile ilgilenen personelin geliştirmesi ve genişletmesinin gerektiği Çalıştay’da dile getirilen bir başka husustur.

Yer verilen ön uzlaştırma uygulaması rekabet hukuku uygulaması açısından olumlu sonuçlar doğurması beklenmektedir. Bunun sebebi, daha önce Rekabet Kurulu kararlarına konu olan elektrik perakende satış ve elektrik dağıtım faaliyetlerine yönelik yürütülen incelemelerde, elektrik dağıtım şirketlerinin mükerrer kayıt, mükerrer sözleşme, limit altı tüketim vs. gibi gerekçelerle tüketicilerin geçişlerine engel olması durumunun, oluşturulacak temiz ve geniş veri tabanının varlığı durumunda yapılamayacak olmasıdır. Hedeflenen veri tabanı ile, bir tüketicinin birden fazla kayıt veya sözleşme yapması olanaksız hale gelirken6, tüketici geçişlerinin gerçek dışı gerekçelerle (limit altı gibi) engellenmesi eylemlerinin de direkt olarak ortaya konulmasını sağlayacaktır. Belirtilen katkılara ilaveten, oluşacak veri tabanının ilerleyen dönemde bir tüketici portalının kurulmasına vesile olabileceği, böylelikle tüketici geçişlerinin daha kolay hale geleceği ifade edilmiştir.

1https://epias.com.tr/index.php/piyasa-islemleri/uzlastirma
2Daha önceden Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından açıklanan tarih 01.01.2016 olmakla birlikte, piyasa katılımcıları, serbest tüketici limitinin sıfırlanmasının en erken 2017 yılında gerçekleşeceğini tahmin etmektedir.
3Daha önce de belirtildiği üzere, EPİAŞ uzlaştırma süreci sonucunda herhangi bir kar veya zarar etmemektedir. Bu sebeple, karşılaşılan zarar EPİAŞ tarafından piyasa katılımcılarına fatura edilmektedir. Söz konusu nihai olarak, tüketici faturalarına da yansımaktadır.
4Söz konusu veri tabanı sayaç numaralarını, sayaçların coğrafi bilgilerini, sayacın kimin tarafından kullanıldığı gibi birçok bilgiyi içermektedir.
5Ölçüm noktasının sabit olacak olması, onu sayaçtan farklı kılan husus olarak karşımıza çıkmaktadır. Örneğin, sayacın numarası değişse bile ölçüm noktası değişmeden sabit kalacaktır. Diğer bir ifadeyle, ölçüm noktası sabitlenerek yaşanabilecek olası veri karışıklıklarının önüne geçilebilecektir.